terug
<
>

Je hoeft niet altijd te innoveren

HKU-docente Graphic Design Kirsten Algera maakt dit jaar kans op een Dutch Design Award. In de categorie Design Research is ze genomineerd met MacGuffin, een magazine over ongewoon en onverwacht design dat in alledaagse voorwerpen schuilt. .UNST bevroeg Kirsten over haar bijzondere visie op design. ‘Misschien moet de hele definitie van wereldverbeteren wel gewijzigd worden.’

tekst Yvo Nafzger beeld Salone del Mobile 2015, uit MacGuffin magazine

‘Als je naar een beurs in Milaan gaat, zie je allemaal nieuwe dingen. Nieuwe stoelen, nieuw glaswerk en nieuwe kandelaars. Zelden worden er bestaande of  anoniem ontworpen dingen getoond, terwijl we daar toch het meest mee in aanraking komen. Juist in alledaags design liggen de meest interessante verhalen verscholen.’
 
zoeken naar dubbele betekenissen
Het blad MacGuffin, dat Kirsten samen met Ernst van der Hoeven maakt, heeft tot nu toe het bed, het raam en het touw behandeld. Wordt de keuze voor een onderwerp op die manier niet totaal willekeurig? ‘Er bestaat inderdaad een eindeloze hoeveelheid aan mogelijkheden om het tijdschrift mee te vullen, maar dat betekent nog niet dat de onderwerpen willekeurig zijn gekozen. We zoeken altijd naar dubbele betekenissen. Zo kun je bijvoorbeeld gemakkelijk vergeten dat het raam ook nog een fysiek object is en niet alleen iets waar je doorheen kijkt. Terwijl aan de andere kant een frame ook een raam is, maar dan als omlijsting van iets anders. Ik vind het belangrijk dat je zulke alledaagse objecten vanuit zoveel mogelijk perspectieven bekijkt, want op die manier kun je de interessante verhalen vertellen die daar achter liggen verscholen.’
 
De award voor Design Research wordt uitgereikt aan hen die ‘een nieuwe manier van denken niet alleen introduceren, maar ook implementeren’. Heeft design de taak ons anders over de zaken om ons heen na laten denken? ‘Laatst behandelde ik met mijn studenten het design van de Olympische zomerspelen van 1972 in München. Er werd heel veel tijd, geld en moeite gestoken in het ontwerpen van bijna alles: van de stadions tot en met de pakjes die de atleten aanhadden. De Duitsers wilden de nare herinnering van de olympiade in 1936 vervangen door succesvolle en vredelievende spelen. Toen het hele Israëlische team werd gegijzeld, er doden vielen en de spelen van ’72 dus uitliepen op een drama, werd het hele idee van “maakbaarheid door vormgeving” onderuitgeschopt. De gebeurtenissen hebben de beleving van het Olympisch design van 1972 enorm beïnvloed.’
 
‘Een ontwerp kan waardeloos worden door de omstandigheden’
 
Dus het is de context die het design beïnvloedt, en niet andersom? ‘Het is een wisselwerking. Een ontwerp kan waardeloos worden door de omstandigheden. Je kunt proberen je idealen te verwezenlijken door een ontwerp goed uit te kienen. Een mooi voorbeeld is stadsdeel De Bijlmer: een wijk die de ideale tuinstad moest worden. Nu is, door omstandigheden, de wijk verpauperd geweest en voor de helft weer tegen de vlakte gegooid. Maar aan de andere kant kan design net zo goed een enorm succes doordat het de omstandigheden juist beïnvloedt. Kijk maar naar de uitvinders van de barcode. Ze hadden waarschijnlijk nooit durven dromen dat hun ontwerp tot zo’n veelgebruikte manier van informatie-uitwisseling zou uitgroeien. Design zal de wereld echt niet gaan redden, maar het kan wel een bijdrage leveren aan hoe de wereld in elkaar steekt. ’
                 
Als design de wereld niet redden kan, wat is dan de missie van al die jonge wereldverbeterende ontwerpers? ‘Misschien moet de hele definitie van wereldverbeteren wel gewijzigd worden. Je kunt namelijk met een kleine ingreep een groot effect bewerkstelligen. Juist op de kleine, menselijke schaal kun je veel bereiken. Als ontwerper is het ontzettend belangrijk dat je relaties leert leggen tussen allerlei dingen. Dat is wat we in MacGuffin ook doen.’
 
'shock of the old'
Hoe vertaalt Kirsten deze visie naar haar lessen? ‘Ik ga veel op excursie met de studenten. We bezoeken plekken waar ontwerp wordt gebruikt of getoond. We bediscussiëren uitgebreid wat het ontwerp is, wat het doet en waarom het überhaupt belangrijk is dat het bestaat. Op die manier probeer ik voor de studenten inzichtelijk te maken dat de context heel belangrijk is. En dat je niet altijd hoeft te innoveren, maar zaken kunt hergebruiken of samenvoegen. Geschiedenis is in die zin erg interessant. Want ik vaak zie is dat er een “shock of the old” ontstaat bij studenten. Heel veel goede en interessante dingen bestaan namelijk al, je hoeft ze niet meer te ontwerpen. De vraag is wat je daarmee doet. Ook ik vraag me soms af of deze wereld niet te veel focust op vooruitgang. Moeten we niet wat vaker achterom kijken naar wat er al is?’
 
Stilstaan en aandacht schenken aan wat er nu om ons heen aanwezig is. Precies wat het magazine MacGuffin wil tonen. Gaat Kirsten met het magazine de Dutch Design Award binnenslepen? ‘Ik denk eerlijk gezegd van niet. Er zijn onderzoeksprojecten genomineerd die zich op actuele maatschappelijke problemen richten. Ik vermoed dat die meer aandacht krijgen. Wij zijn slechts degenen die hen met MacGuffin een podium geven.’

Aanstaande zaterdag begint de Dutch Design Week 2016. HKU-docente Kirsten Algera is met het magazine MacGuffin genomineerd in de categorie Design Research. Net als .UNST vraagt ze zich soms af of de wereld niet te veel op vooruitgang is gericht.

Yvo Nafzger | Redactie   |  

Reacties

Nog geen reacties

Reageer

Je moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen